نسخه ۶٫۶ نرم افزار شبیه سازی AnyLogic منتشر شد. در این نسخه قسمت System Dynamics Library تغییر کرده است. همچنین استفاده از نرم افزار Expert-fit نیز ممکن شده است. برای اطلاع از لیست جزئیات به فایل زیر رجوع کنید.
برای دانلود نرم افزار به لینک زیر رجوع کنید.
دانلود نرم افزار AnyLogic نسخه ۶٫۶
بدون شک یکی از بیشترین منافع استفاده از ابزار شبیه سازی در واحد های تولیدی، ایجاد این قابلیت برای مدیران و مهندسان می باشد تا درک وسیعی از سیستم خود پیدا کرده و بتواند تاثیر یک تغییر جزئی را در کل سیستم مورد ارزیابی قرار دهد. به عنوان مثال فرض کنید که با ایجاد یک تغییر در یک ایستگاه در خط تولیدی، باعث ایجاد تغییراتی در کارایی آن ایستگاه شده ایم. ممکن است این تغییرات قابل پیش بینی باشند. چرا که سیستم مورد بررسی بسیار کوچک بوده و ارتباط آن با سایر اجزا مورد بررسی قرار نگرفته است. ولی جواب دادن به این سوال که تغییرات اعمال شده در این ایستگاه چه تاثیری بر روی کارایی کل خط تولید و چه تاثیری بر روی سایر ایستگاه ها می گذارد سوالی است که جواب دادن به آن بدون استفاده از ابزار شبیه سازی کاری بسیار مشکل و در بسیاری از موارد ناشدنی است. استفاده از شبیه سازی در سیستم هایی مشابه خطوط تولید، باعث می شود اثر تغییرات اعمال شده بر روی یک ایستگاه را بر کل سیستم و سایر ایستگاه های کاری موجود در خط تولید مورد ارزیابی قرار داد.
مزایای دیگر استفاده از ابزار شبیه سازی در مراکز تولیدی به شرح زیر است:
۱٫ افزایش تعداد محصول تولیدی در واحد زمان
۲٫ کاهش زمان تولید
۳٫ کاهش موجودی مواد در فرآیند تولید
۴٫ افزایش بازده نیروی انسانی و ماشین آلات و استفاده موثر از منابع
۵٫ افزایش تعداد محصول تحویل داده شده بدون تاخیر
۶٫ کاهش سرمایه مورد نیاز و هزینه های مورد نیاز برای تولید محصول
۷٫ اطمینان از عملکرد سیستم در سطح مورد انتظار
۸٫ سودمند بودن اطلاعات مورد نیاز برای ساخت مدل شبیه سازی در بسیاری موارد دیگر
۹٫ استفاده از مدل شبیه سازی برای سیستم هایی که در فاز طراحی هستند، این امکان را برای طراحان سیستم به وجود می آورد که آنها به نکاتی که قبلاً به آنها توجهی نمی کردند، توجهی خاص داشته باشند. به عنوان مثال ممکن است مشکلی در سیستم وجود داشته باشد که طراحان به وجود آن هیچ توجهی نداشته اند و یا اثر پارامتر های موجود در سیستم باعث بروز مشکلاتی شود که این اثرات در نظر گرفته نشود.
برای شناسایی مشکلات و بهبود آنها، نیاز است ابتدا مطالعاتی بر روی سیستم انجام شود. در زیر به ارائه روش های مختلف مطالعه سیستم و جایگاه شبیه سازی در میان آنها پرداخته شده است.
<ul>
<li>آزمایش بر روی سیستم واقعی- آزمایش بر روی مدل: اگر مقرون به صرفه باشد که گزینه ها و آلترناتیوهای مختلفی بر روی سیستم امتحان شود، می توان این روش را انجام داد. در این روش دیگر نیازی به اعتبار سنجی جواب ها با واقعیت نیست. چراکه تمامی آلترناتیوها بر روی سیستم واقعی امتحان شده و جواب به دست آمده نیز از سیستم واقعی به وجود آمده است. ولی در دنیای واقعی به ندرت مسائلی پیش می آید که بتوان از این روش استفاده کرد. هزینه بر بودن و ایجاد مشکلات در فرآیندهای سیستم و مختل شدن سیستم از جمله مواردی است که در اجرای این روش به وجود می آیند. به عنوان مثال فرض کنید که یک بانک تصمیم بگیرد به صورت عملی تعداد بهینه صندوقداران خود را تعیین کند. مسلماً تا رسیدن به جواب، تمامی فعالیت های دیگر بانک مختل می شوند. مشکل دیگر استفاده از این روش، در مواقعی است که هنوز سیستمی به وجود نیامده است. گاهی تصمیم گیرندگان تمایل دارند در مورد سیستمی که هنوز اجرا نشده است تصمیماتی اتخاذ کرده و آن را قبل از پیاده سازی بهینه نمایند. در چنین شرایطی نمی توان از این روش استفاده کرد. چراکه سیستمی برای امتحان گزینه ها در واقعیت وجود ندارد.
به علت ایراداتی که به این روش وارد است، در بسیاری از مواقع از روش آزمایش بر روی مدل استفاده می شود. در این روش از سیستم واقعی و یا سیستمی که هنوز وجود ندارد، مدلی ساخته می شود و تمامی تغییرات و آزمایشات بر روی مدل انجام می شود. البته قبل از شروع آزمایش و تجزیه و تحلیل، می بایست از اعتبار مدل با سیستم واقعی در مواقعی که سیستم وجود دارد، اطمینان حاصل کرد.</li>
<li>مدل های فیزیکی- مدل های ریاضی: مدل های فیزیکی مدل هایی هستند که به صورت فیزیکی وجود دارند. به عنوان مثال ماشین هایی که با پلاستیک ساخته می شوند و یا تانکی که برای آزمایش در جریان آب قرار می گیرد نمونه هایی از مدل های فیزیکی می باشند. البته این مدل ها، مدل-هایی نیستند که بتوان از آنها در مباحث تحقیق در عملیات و علوم مدیریتی بهره جست. البته در برخی موارد محدود می توان از مدل های فیزیکی برای تصمیمات و مطالعات مهندسی بهره گرفت. به عنوان مثال مدل کوچکی از یک سیستم تحویل مواد برای پی بردن به مشکلات فنی آن، نمونه-ای از اینگونه تحلیل ها می باشد. ولی در بسیاری از موارد و خصوصاً مباحث تحقیق در عملیات منظور مدل های ریاضی می باشند و از مدلسازی ریاضی برای تجزیه و تحلیل بر روی سیستم استفاده می شود. مدل های ریاضی به صورت روابط منطقی و کمی از روابط موجود در سیستم تعریف می شوند. بعد از ساخت مدل ریاضی، تغییرات و گزینه هایی که مورد نظر تصمیم گیرنده می باشد به صورت تغییر درمدل ریاضی بیان، و خروجی-های مدل به عنوان نتایج تغییر در سیستم واقعی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. می توان به این صورت بیان کرد که مدل ریاضی ساخته شده به عنوان مدلی از سیستم واقعی عمل کرده و خروجی هایی که مدل ریاضی به تصمیم گیرنده می دهند، همان نتایجی است که در صورت اجرای تغییرات در واقعیت ناشی می شود.</li>
<li>روش تحلیلی- روش شبیه سازی: در مواقعی که قرار است از مدلسازی ریاضی برای تحلیل یک سیستم استفاده شود، باید بررسی گردد که آیا مدل ریاضی مورد نظر، پاسخگوی سوالاتی می باشد که تصمیم گیرنده می خواهد به پاسخ آنها برسد یا خیر. اگر سیستم ساده باشد، می توان با یک رابطه ریاضی روابط موجود در سیستم را بیان کرده و بعد از حل مدل ریاضی به یک جواب بهینه مطلق رسید. ولی در مواقعی که سیستم از پیچیدگی های بالایی برخوردار باشد، معمولاً از روش های ریاضی پیچیده برای مدل سازی سیستم استفاده می شود. البته باید بررسی کرد که آیا سیستم را می توان به صورت روابط کمی و منطقی مدل سازی نمود یا خیر. در بسیاری از موارد سیستم به اندازه ای پیچیده می باشد که مدل سازی ریاضی نمی تواند به عنوان یک ابزار بهینه سازی مطرح شود. در اینگونه موارد از ابزار شبیه سازی برای مدل سازی استفاده می شود. اطلاعات ورودی مورد نیاز برای مدل شبیه سازی ساخته شده از سیستم، وارد مدل می شوند و خروجی های مدل شبیه سازی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. در واقع خروجی های مدل شبیه سازی به عنوان رفتار سیستم واقعی پس از پیاده سازی آلترناتیوها، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می-گیرند.
باید به این نکته توجه داشت که در بسیاری از مواقع اولین گزینه ای که برای تحلیل سیستم مدنظر قرار می گیرد، شبیه سازی است. چراکه سیستم ها به قدری پیچیده هستند که تصمیم گیرندگان استفاده از ابزار شبیه سازی را برای تجزیه و تحلیل مفید تر می دانند.
برای شناخت بهتر ابزار شبیه سازی، شبیه سازی را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد.
- شبیه سازی ایستا و پویا: مدل شبیه سازی ایستا بیانگر وضعیت سیستم در یک زمان خاص و یا نمایش سیستم به صورتی که زمان در آن نقشی ندارد می باشد. نمونه ای از شبیه سازی ایستا، شبیه سازی مونت کارلو می باشد. شبیه سازی پویا برعکس شبیه سازی ایستا، زمان نقش مهمی ایفا می کند و وضعیت سیستم در طول زمان مدنظر است. به عنوان مثال مدل نقاله در یک کارخانه تولیدی نمونه ای از شبیه-سازی پویا می باشد.
- شبیه سازی قطعی- شبیه سازی احتمالی: اگر در مدل شبیه سازی هیچ گونه اجزای احتمالی وجود نداشته باشد، به این مدل، مدل شبیه سازی قطعی گفته می شود. مدل پیچیده ای که برای توصیف یک فعالیت شیمیایی ساخته می شود، نمونه ای از مدل شبیه سازی قطعی است. در مدل قطعی، بعد از ورود اطلاعات ورودی مورد نیاز، جواب به دست آمده واحد می باشد. به این صورت که اگر چندین بار دیگر مدل اجرا شود نتایج به دست آمده با هم برابر است. البته در مدل شبیه سازی قطعی زمان زیادی برای رسیدن به این جواب واحد صرف می شود. ولی در بسیاری از مواقع در سیستم های واقعی، حداقل یک عنصر احتمالی و تصادفی وجود دارد که برای مدل-سازی آن از شبیه سازی احتمالی استفاده می شود. بسیاری از سیستم های صف و موجودی با استفاده از شبیه سازی احتمالی مدل می شوند. بعد از ورود داده های مورد نیاز و تعریف اجزای احتمالی در مدل شبیه سازی، مدل را اجرا کرده و با استفاده از خروجی مدل، تجزیه و تحلیل روی سیستم انجام می شود.</li>
</ul>
اجزایی که در زیر به آنها اشاره می شود، در بسیاری از نرم افزارهای شبیه سازی و مدل های شبیه سازی مورد استفاده قرار می گیرند و می توان از آنها به اجزای استاندارد یک مدل شبیه سازی که حتماً می بایست برای اجرای درست مدل شبیه سازی در نظر گرفته شوند، نام برد.
۱٫ حالت سیستم: مجموعه ای از متغیرهای حالتی که وضعیت سیستم را در یک زمان خاص در خود نگه می دارند.
۲٫ ساعت شبیه سازی: متغیری که زمان فعلی شبیه سازی را به ما می دهد.
۳٫ لیست پیشامد ها: لیستی که شامل زمان بعدی رخداد پیشامد از هر نوع می باشد
۴٫ شمارنده آماری: متغیری است که برای ذخیره کردن اطلاعات آماری مربوط به کارایی سیستم می باشد.
۵٫ رویه اولیه: زیربرنامه ای که در خصوص وضعیت سیستم در لحظه صفر تصمیم گیری می شود.
۶٫ رویه زمانی:زیر برنامه ای که تعیین می کند پیشامد بعدی که قرار است اجرا شود، کدام است. همچنین بعد از رخداد پیشامد، وظیفه جلوبری زمان را بر عهده دارد.
۷٫ رویه پیشامد: زیربرنامه ای که وظیفه به روز رسانی حالت سیستم در زمانی که پیشامد خاصی اتفاق می افتد را داراست.
۸٫ رویه کتابخانه: مجموعه ای از زیر برنامه ها که برای ایجاد اعداد از توابع احتمالی اجرا می شوند.
۹٫ سازنده گزارش: زیربرنامه ای که با استفاده از شمارنده آماری در خصوص تخمین کارایی سیستم اقدام می کند.
۱۰٫ برنامه اصلی: زیربرنامه ای که شامل تعیین پیشامد بعدی برای اجرا و همچنین دستور ایجاد گزارش بعد از توقف اجرا را بر عهده دارد.